Thông tin chuyên đề
Lồng ghép giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua các môn học và các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Nhân cách của học sinh được hình thành qua ba môi trường cơ bản là: nhà trường, gia đình và xã hội. Trong nhà trường, nhân cách của học sinh được hình thành thông qua hai con đường cơ bản là: dạy học và giáo dục ngoài giờ lên lớp. Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh cũng được hình thành qua hai con đường cơ bản đó. Bằng con đường dạy học - con đường hình thành nhân cách thông qua các môn học cụ thể như: Đạo đức, Tiếng Việt, Toán, Vật lý, Sinh học, Hóa học,.. Bằng con đường giáo dục ngoài giờ lên lớp - con đường hình thành nhân cách qua các hoạt động tập thể của lớp, trường, Đội TNTP Hồ Chí Minh, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh,…học sinh được trang bị kiến thức, kĩ năng, thái độ tích cực, sáng tạo đối với cuộc sống.

(Ảnh minh họa)

Giáo dục kĩ năng sống là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực, giúp học sinh có thái độ, kiến thức, kĩ năng, giá trị cá nhân thích hợp với thực tế xã hội. Mục tiêu cơ bản của giáo dục kĩ năng sống là làm thay đổi hành vi của học sinh, chuyển từ thói quen thụ động, có thể gây rủi ro, dẫn đến hậu quả tiêu cực thành những hành vi mang tính xây dựng, tích cực và có hiệu quả để nâng cao chất lượng cuộc sống cá nhân và góp phần phát triển xã hội bền vững.

Những kĩ năng cơ bản được biên soạn tích hợp trong các bài học ở sách giáo khoa bao gồm: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng tự bảo vệ, kĩ năng kiên định và kĩ năng từ chối, kĩ năng ứng phó với tình huống căng thẳng, kĩ năng quyết định,…nhằm đạt mục tiêu cụ thể là sau khi được tham gia vào chương trình giáo dục ở trường học, học sinh có khả năng:

 - Kĩ năng giao tiếp: hiểu được các quy tắc chung như chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi, nói lời yêu cầu, đề nghị; biết cách ứng xử phù hợp, bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ, giúp đỡ,…với một số người gần gũi, quen thuộc với các em như thầy cô giáo, bạn bè, người thân trong gia đình, hoặc với những đối tượng đặc biệt như phụ nữ có thai, người già, người có hoàn cảnh khó khăn, người nước ngoài, người bị nhiễm HIV/AIDS; biết cách làm việc theo nhóm, thuyết trình trước tập thể lớp, chi đoàn, chi đội, giờ chào cờ đầu tuần; biết lắng nghe những ý kiến đóng góp của bạn bè, người thân và có hành vi tự uốn nắn kịp thời tích cực.

- Kĩ năng tự nhận thức: tự nhìn nhận, đánh giá về bản thân để xác định được điểm mạnh, điểm yếu của mình; nhận biết được sự thay đổi về tâm lí và sinh lí của bản thân khi bước vào tuổi vị thành niên để có thái độ, hành vi đúng đắn không hoảng hốt, lo sợ khi có sự thay đổi về sinh lí, có ý thức vệ sinh ở tuổi dậy thì, có lối sống lành mạnh về thể chất và tinh thần; hiểu rõ vị trí của mình trong các mối quan hệ ở nhà, ở trường, ngoài xã hội thông qua các hoạt động giao tiếp hàng ngày với các thầy giáo, cô giáo, bạn bè, người thân và những người xung quanh.

- Kĩ năng tự bảo vệ: biết cách tự bảo vệ, chăm sóc sức khỏe của bản thân liên quan đến các vấn đề vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, dinh dưỡng, phòng bệnh; tự bảo vệ để tránh bị xâm hại, xâm hại tình dục, tai nạn thương tích, đảm bảo sinh hoạt an toàn ở nhà, ở trường, ở nơi công cộng.

- Kĩ năng kiên định và từ chối: kiên quyết giữ vững lập trường và nói lời từ chối trước những lời mời mọc sử dụng chất gây nghiện, rủ rê tham gia vào các hoạt động tiêu cực của người xấu hoặc sự lôi kéo chơi bời, bỏ học của bạn bè chưa ngoan; kiên quyết không tham gia vào những việc làm, hành vi mang tính tiêu cực.

- Kĩ năng ứng phó với tình huống căng thẳng: học tập, nghỉ ngơi, vui chơi, giải trí phù hợp để có tâm trạng thoải mái, lành mạnh, phòng tránh những tình huống căng thẳng không cần thiết; đồng thời xác dịnh rõ những mối quan hệ giữa bản thân với các đối tượng xung quanh để có thể chia sẻ, tâm sự, tìm kiếm sự giúp đỡ của người đáng tin cậy để tìm ra các giải pháp tối ưu khi gặp các tình huống căng thẳng trong cuộc sống.

- Kĩ năng quyết định: có khả năng quyết định đúng, nên và không nên làm gì để bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và công cộng, để bảo vệ môi trường, để phòng tránh bị xâm hại.

Nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp gồm ba nội dung hoạt động chính như sau:

- Rèn luyện kĩ năng ứng xử hợp lí với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kĩ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm.

- Rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kĩ năng phòng chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác.

 - Rèn luyện kĩ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tai nạn xã hội.

Giáo dục kĩ năng sống là một quá trình lâu dài, khó khăn, mang bản sắc dân tộc và đặc trưng của từng thời kì lịch sử, vừa có tính truyền thống, vừa sáng tạo, vừa nghệ thuật. Giáo dục kĩ năng sống phải có sự kết hợp hài hòa giữa Nhà trường - Gia đình - Xã hội:

- Đối với nhà trường: nhà trường là môi trường giáo dục, rèn luyện hiệu quả nhất, con đường ngắn nhất để học sinh có kĩ năng phù hợp, tự tin bước vào cuộc sống. Lực lượng tham gia giáo dục, rèn luyện, đánh giá kết quả rèn luyện kĩ năng sống cho các em bao gồm đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, các bạn học sinh trong trường, trong lớp và tự bản thân học sinh. Môi trường giáo dục kĩ năng sống cho các em là những giờ học trên lớp và những giờ chơi, những hoạt động ngoài giờ lên lớp.

- Đối với gia đình: môi trường gia đình là nơi mà mọi trẻ em tiếp thu vô vàn ảnh hưởng mạnh mẽ cả tích cực và tiêu cực về mặt giáo dục. Có gia đình muốn tạo ra bầu không khí vui tươi, hạnh phúc cho trẻ ngay từ lúc ấu thơ theo kiểu chiều chuộng và thỏa mãn thái quá mọi ý muốn của trẻ, kể cả những ý muốn không phù hợp với xã hội, dẫn đến hình thành cho trẻ thói quen lười lao động, ích kỉ, không có nghĩa vụ, trách nhiệm trước những hành động của mình và không quan tâm người khác. Một số ít gia đình cho trẻ một môi trường sống phi đạo đức, phá hủy tâm lí phát triển lành mạnh của trẻ, dẫn đến một tâm trạng luôn muốn nổi loạn hoặc tự ti trước cuộc sống.

Hiện nay, phần lớn các gia đình đã tạo được môi trường sống phù hợp cho con em mình bằng cách chăm sóc con có khoa học, có sự hiểu biết về tâm sinh lí lứa tuổi của trẻ, tôn trọng và định hướng đúng cho trẻ hòa nhập vào cuộc sống cộng đồng một cách lành mạnh và tự chủ. Những gia đình như vậy sẽ đưa vào xã hội những con người có đức, có tài, có ích. Mọi người trong nhà từ ông bà, cha mẹ đến anh chị em đều có ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực đến việc hình thành và rèn luyện kĩ năng sống cho các em.

- Đối với xã hội: Mọi đoàn thể, tổ chức, cá nhân ở địa phương đều có thể tham gia giáo dục thông qua các hoạt động xã hội hoặc bản thân người lớn nêu gương về phong cách sống, về đạo đức cho các em rèn luyện, noi theo.

Như vậy, tất cả mọi người từ trong gia đình đến nhà trường và ngoài xã hội đều là những nhân tố quan trọng tham gia giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở mọi nơi, mọi lúc, mọi hoạt động. Tuy nhiên, kĩ năng sống cần trao dồi suốt đời, nên những người lớn tuổi và các thầy giáo, cô giáo muốn dạy được kĩ năng sống cho các em thì trước hết bản thân mỗi người phải tự hoàn thiện kĩ năng sống của mình để hướng dẫn, giáo dục, rèn luyện các em có sức khỏe, tri thức, kĩ năng lao động, trở thành những công dân tốt, tích cực tham gia vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa./.

                                                                                                                           Hồng Sơn

Quay lại In bài viết

Các tin liên quan
 Trang đầu    1    Trang cuối  

Hình ảnh hoạt động

Video clip

Tra cứu điểm thi